Trượng Phu Ngâm

*

*

                    Thơ Lê Anh Chí

*

*

             Cầu Bát Nhă, Tánh trong như lọc,  (1)

             Cơi Ta Bà, Dục mọc như non-  

                  Biệt Vọng Ngă, há thảm buồn,

           Bộ khôn bằng Định, thủy khôn bằng Thiền !

*

             Nước có chảy, năo phiền biệt giă,

             Cỏ có thơm, ḷng dạ ngất ngây-

                  Nhủ rồi, dứt áo khoát tay,

           Bước đi một bước, một dây thoát ṿng !

*

             Ḷng Ta tựa trăng vừng theo dơi,

             Ḷng Đạo chừng vượt cơi non tiên,

                  Quán tâm . . . thà vất Ỷ Thiên,    (2)

           Vung ḷe Tuệ Kiếm, một thiền thoát ly !

*

                  Đành tâm . . . vất cán Long Tuyền,   

              Vung ḷe Tuệ Kiếm lái thuyền thoát ly !

*

             Luyện Kim Cang, theo v́ Ngũ Tổ,    (3)

             Tới Thiếu Lâm, bàn Ngộ Đạt Ma !

                  Hùng Tâm . . . rực rệt ráng pha,

           Tánh Ta tĩnh sáng như là nguyệt in !     (4)

*

------------------------------------------------------------

Chú thích :

 

(1) Tánh ( viết hoa)  : tức là "Tự Tánh", tức Phật Tánh

(2) Ỷ Thiên = Ỷ Thiên Trường Kiếm

Ỷ Thiên Trường Kiếm là thanh kiếm rất nổi tiếng từ 40 năm nay, ở nước ta và một phần của Tàu, nhờ vào . . .bộ truyện Ỷ Thiên Đồ Long Kư .

Thanh Kiếm Ỷ Thiên có thật. Xem bài ‘Luận Kiếm’.

  (Thời Tam Quốc, nhân vật có thanh Ỷ Thiên Trường Kiếm là . . . Tào Tháo ! )

 

(3) Kim Cang : Kinh Kim Cang

Kinh Kim Cang là kinh Thiền Tông  từ đời Ngũ Tổ : ngài dạy rằng thọ tŕ Kinh Kim Cang có thể Kiến Tánh.

 (4)

Tánh Ta ( viết hoa)  : dịch chữ Hán Việt "Tự Tánh", tức Phật Tánh

Trăng tượng trưng cho Phật Tánh : v́ chúng sinh sống trong đêm dài u tối, trăng hiện ra tượng trưng cho Phật Tánh hiển lộ.

 

 (*)

Bài thơ này nói lên Hùng Tâm Tráng Chí của người tráng sĩ Thiền Tông, đem thân thế ḿnh ra đánh một canh bạc lớn : được ăn cả (Kiến Tánh), ngă về không !

Lời thơ họa lại đoạn   ‘Lúc Tiễn Biệt ‘ trong Chinh Phụ Ngâm :

             Ng̣i đầu cầu , nước trong như lọc, 

             Đường bên cầu, cỏ mọc c̣n non-  

                  Đưa chàng, ḷng dặc dặc buồn,

             Bộ khôn bằng ngựa, thủy khôn bằng thuyền !

 

             Nước có chảy, mà phiền chẳng giă,

             Cỏ có thơm, mà dạ chẳng khuây- 

                  Nhủ rồi, nhủ lại cầm tay,

             Bước đi một bước, dây dây lại dừng !

 

             Ḷng thiếp tựa bóng trăng theo dơi,

             Ḷng chàng toan băng cơi non thiên,

                  Rượu thôi, múa cán Long Tuyền,

              Chỉ ngang ngọn giáo, vào ngàn hang beo !

 

             Săn Lâu Lan, rằng theo Giới Tử,

             Tới Man Khê, bàn sự Phục Ba !

                  Áo chàng đỏ tựa ráng pha,

              Ngựa chàng sắc trắng như là tuyết in !

                           Phan Huy Ích ( ?)  diễn nôm

                           Nguyên tác Đặng Trần Côn

Ghi chú thêm : bản Chinh Phụ Ngâm này, cách đây 40 năm vẫn được coi là của Đoàn Thị Điểm diễn nôm.

a) Tiểu Sử Đặng Trần Côn tiên sinh

Đặng Trần Côn tiên sinh người làng Nhân Mục (tục gọi làng Mọc) huyện Thanh Tŕ, tỉnh Hà Đông. Tiên sinh sinh đời Lê Dụ Tông, đỗ cử nhân ; làm tri huyện Thanh Oai đời Lê Hiển Tông. Ngoài  "Chinh Phụ Ngâm", c̣n những tác phẩm bài thơ phú khác, như "Tiêu Tương Bát Cảnh", "Trương Hàn Tư Thuần Lư", "Trương Lương Bố Y", "Khấu Môn Thanh",...

b) Tiểu Sử Phan Huy Ích tiên sinh

người làng Thu Hoạch huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh, là cha của Phan Huy Chú ; đậu Tiến Sĩ năm 1775 và mất năm 1822, thọ 73 tuổi. . Ngoài  "Chinh Phụ Ngâm", c̣n có Dụ Am Ngâm Lục và Văn Tập.

 

c) Tiểu Sử nữ sĩ  Đoàn Thị Điểm

1) Giả thuyết 1 :

Bà Đoàn Thị Điểm nguyên họ Đoàn, lấy chồng họ Nguyễn, lại theo họ chồng thường gọi là Nguyễn Thị Điểm, người làng Hiếu Phạm, huyện Văn Giang, tỉnh Bắc Ninh. Bà là em gái ông Giám Sinh Đoàn Luân,

2) Giả thuyết 2 :

Tên thật là Nguyễn Thị Điểm, người làng Dương Hao , Hải Dương. Bà là em gái ông tiến sĩ Nguyễn Trác Luân,

 

Xét về gia thế, th́ giả thuyết Nguyễn Thị Điểm đúng hơn : theo truyền thuyết nhân gian , cha anh bà đều là tiến sĩ, cha bà đậu đến Bảng Nhăn. Tra cuốn "Các nhà khoa bảng Việt Nam", chẳng có ai đáng tuổi cha bà , họ Đoàn, mà đậu Tiến Sĩ cả, cũng chẳng có ai trạc tuổi bà tên là Đoàn Luân mà đậu Tiến Sĩ ! Ngược lại vào thời đó, quả có ông tiến sĩ Nguyễn Trác Luân !

Nữ sĩ có biệt hiệu là Hồng Hà Nữ Sĩ ; Có giai thoại về ứng đối giữa 2 anh em : "nhất Điểm phiên thành lưỡng Điểm" và "trích Luân chuyển tác song Luân". Đến khoảng năm 30 tuổi, nữ sĩ xuất giá làm vợ thứ của thượng thư Nguyễn Kiều (Nguyễn Kiều đậu tiến sĩ).

Nữ sĩ c̣n nổi tiếng , v́ đă ra câu đối : ‘Da trắng vỗ b́ bạch’. Thiên hạ đệ nhất tài tử thời bấy giờ là Trạng Quỳnh cũng chịu thua ! ( Câu đối này hiện nay đă có người đối được).

 

Nguồn :Trang Nhà Kiến Tánh www.kientanh.com/TrinhTho.html

 

Lê Anh Chí.

_______________

 

 

Trang Nhà Kiến Tánh    www.kientanh.com

-------------------------------------------------------

* Trang Chính * M ụ c  L ụ c  * Đoản Luận * Thơ *

------------------------------------------------------------------------------

* Hộp Thư  * Nối kết Trang Nhà Phật Pháp Việt Nam * Nối kết Văn Học *

------------------------------------------------------------------------------

* Bài Xưa * Bài mới Kiến Tánh * Bài mới Trang LêAnhChí *

 ---------------------------------------------------------------