Nan Kiến Ngâm

_____________

*

Thơ Lê Anh Chí

*

Đường Tánh Tông, cõi xa mưa gió, (1)

Nguyện tìm về đại ngộ Pháp Thân

Từ Vô Thỉ đã cách ngằn,

Tuôn dòng sông Ái, phơi hằn Tuyết Sơn !

*

Bến tịch dương, tâm còn ngoảnh mải,

Nguyệt Tầm Dương, Tánh lại mờ sương- (2)

Trăng Tầm Dương cách tịch dương,

Bến tịch dương cách Tầm Dương mấy trùng !

*

Từng trông mãi mà từng chẳng thấy,

Thấy ngổn ngang những mấy ngàn tâm,

Ngàn tâm bề bộn âm thầm,

Tâm trung, ý ngoại mê lầm nào hơn ?

*

------------------------------------------------------------

Chú thích :

(1) Tánh Tông là Thiền Tông , vì Thiền Tông là pháp môn Kiến Tánh.

(2)

Tánh ( viết hoa)  : tức là "Tự Tánh", tức Phật Tánh

Trăng tượng trưng cho Phật Tánh : vì chúng sinh sống trong đêm dài u tối, trăng hiện ra tượng trưng cho Phật Tánh hiển lộ.

(*)

Bài thơ này nói về sự khó khăn của Kiến Tánh , lời thơ họa lại đoạn ‘Cùng ngóng nhau‘ trong Chinh Phụ Ngâm :

Chàng thì đi cõi xa mưa gió,

Thiếp lại về buồng cũ chiếu chăn

Đoái trông nhau đã cách ngằn,

Tuôn màu mây biếc, phơi hằn núi xanh

Chốn Hàm Kinh, chàng còn ngoảnh lại,

Ngác Tiêu Tương, thiếp hãy trông sang-

Khói Tiêu Tương cách Hàm Dương,

Cây Hàm Dương cách Tiêu Tương mấy trùng

Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy,

Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu,

Ngàn dâu xanh ngắt một màu,

Lòng chàng, ý thiếp ai sầu hơn ai ?

Phan Huy Ích diễn nôm

Nguyên tác Đặng Trần Côn

Ghi chú thêm : bản Chinh Phụ Ngâm này, cách đây 40 năm vẫn được coi là của Đoàn Thị Điểm diễn nôm.

a) Tiểu Sử Đặng Trần Côn tiên sinh

Đặng Trần Côn tiên sinh người làng Nhân Mục (tục gọi làng Mọc) huyện Thanh Trì, tỉnh Hà Đông. Tiên sinh sinh đời Lê Dụ Tông, đỗ cử nhân ; làm tri huyện Thanh Oai đời Lê Hiển Tông. Ngoài "Chinh Phụ Ngâm", còn những tác phẩm bài thơ phú khác, như "Tiêu Tương Bát Cảnh", "Trương Hàn Tư Thuần Lư", "Trương Lương Bố Y", "Khấu Môn Thanh",...

b) Tiểu Sử Phan Huy Ích tiên sinh

người làng Thu Hoạch huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh, là cha của Phan Huy Chú ; đậu Tiến Sĩ năm 1775 và mất năm 1822, thọ 73 tuổi. . Ngoài "Chinh Phụ Ngâm", còn có Dụ Am Ngâm Lục và Văn Tập.

c) Tiểu Sử nữ sĩ Đoàn Thị Điểm

1) Giả thuyết 1 :

Bà Đoàn Thị Điểm nguyên họ Đoàn, lấy chồng họ Nguyễn, lại theo họ chồng thường gọi là Nguyễn Thị Điểm, người làng Hiếu Phạm, huyện Văn Giang, tỉnh Bắc Ninh. Bà là em gái ông Giám Sinh Đoàn Luân,

2) Giả thuyết 2 :

Tên thật là Nguyễn Thị Điểm, người làng Dương Hao , Hải Dương. Bà là em gái ông tiến sĩ Nguyễn Trác Luân,

Xét về gia thế, thì giả thuyết Nguyễn Thị Điểm đúng hơn : theo truyền thuyết nhân gian , cha anh bà đều là tiến sĩ, cha bà đậu đến Bảng Nhãn. Tra cuốn "Các nhà khoa bảng Việt Nam", chẳng có ai đáng tuổi cha bà , họ Đoàn, mà đậu Tiến Sĩ cả, cũng chẳng có ai trạc tuổi bà tên là Đoàn Luân mà đậu Tiến Sĩ ! Ngược lại vào thời đó, quả có ông tiến sĩ Nguyễn Trác Luân !

Nữ sĩ có biệt hiệu là Hồng Hà Nữ Sĩ ; Có giai thoại về ứng đối giữa 2 anh em : "nhất Điểm phiên thành lưỡng Điểm" và "trích Luân chuyển tác song Luân". Đến khoảng năm 30 tuổi, nữ sĩ xuất giá làm vợ thứ của thượng thư Nguyễn Kiều (Nguyễn Kiều đậu tiến sĩ).

Nữ sĩ còn nổi tiếng , vì đã ra câu đối : ‘Da trắng vỗ bì bạch’. Thiên hạ đệ nhất tài tử thời bấy giờ là Trạng Quỳnh cũng chịu thua ! ( Câu đối này hiện nay đã có người đối được).

--------------------------------------------------------------

* Trang Chính * M ụ c L ụ c * Đoản Luận * Thơ *

------------------------------------------------------------------------------

* Hộp Thư * Bài mới * Nối kết Trang Nhà Phật Pháp Việt Nam *

------------------------------------------------------------------------------

Trang Nhà Kiến Tánh www.kientanh.com